12 Eylül Askeri darbesini yapanlar tarafından hazırlanan ardından halk oylaması ile  kabul edilen 1982 Anayasası ve buna bağlı olarak ,  çıkartılan yasal mevzuat  hak ve özgürlükleri kısıtlayıcı , yasaklayıcı düzenlemelerle doludur. Siyasi Partiler Yasasına da “yasaklar” şeklinde pek çok hüküm yansımıştır.

 

16 Ekim 1981'de, başta Atatürk'ün kurduğu Cumhuriyet Halk Partisi (CHP) olmak üzere, 12 Eylül 1980'defaaliyetleri yasaklanan tüm siyasi partiler kapatılmıştır[1].

1983 seçimleriyle “yasaklı demokrasiye” geçişten sonra, Anayasa ve Siyasi Partiler Yasasında  iyileştirme süreci başlamıştır.

6 Eylül 1987 de, ilk değişiklik Özal`ın muhalefetine rağmen halk oylaması ile  siyasi hakların iadesi sağlanmıştır. Böylece Anayasanın geçici 4. maddesi yürürlükten kaldırılmıştır. 1980 öncesi siyasetçiler, partiye üye olma, görev alma, seçilme haklarını tekrar kazanmışlardır.

12 Eylül 1980 döneminde kapatılan siyasi partilerin yeniden açılmasına ilişkin yasa,
19 Haziran 1992 tarihinde TBMM'de kabul edildi. 3821 sayılı yasa, 3 Temmuz 1992 tarihinde Resmi Gazete'de (Sayı: 21273) yayınlanarak yürürlüğe girdi. Hazineye intikalleri sağlanan taşınır ve taşınmaz mallar 16.10.1981 tarihinde tapuda ve diğer kayıtlarda sahibi görünen gerçek ve tüzel kişilere iade edildi. Atatürk'ün kurduğu Cumhuriyet Halk Partisi 9 Eylül 1992'deki kurultayı, kapatılışından 12 yıl sonra  toplandı, oybirliğiyle partinin açılma ka­rarı alındı. Deniz Baykal Genel Başkan seçildi.

1995 yılında  anayasadaki  değişiklikler arasında siyasi partiler ile ilgili yardımcı kollar,
kurulması , üniversite öğrencilerinin partiye üye olması gibi 1980 öncesi haklar tekrar verildi.

1999 yılında Siyasi Partiler Kanununun 91. maddesindeki Yardımcı Kollar kurma yasağı kaldırıldı. Böylece Siyasi partiler Kadın Kolu ve Gençlik Kolu kurabilme hakkını  kazandılar. Kadın ve Gençlik  Kollarının  kurulma iradesi Siyasi Partilerin isteğine bırakılmıştır.

CHP Tüzüğünün:  41. Maddesinde (22.01.2000 günlü Parti Meclisi kararı. İl, ilçe ve gerek görülen beldelerde partili kadın üyelerden “Kadın Kolları” ve partili gençlerden “Gençlik
Kolları” ile diğer yan kuruluşlar kurulur. Şeklinde yer almıştır.

2001 yılında, CHP tüzüğün de değişikliklerine rağmen, Kadın ve Gençlik Kolları
Örgüt ve yönetim birimleri, Madde 23 de parti örgüt  şemasında yer almamıştır.

Halbuki 1980 öncesi CHP tüzüğünün üçüncü bölümü, örgüt ve kurullar bölümünün,
19. Maddesinin d fıkrasında yer almıştı[2].
Kadın ve Gençlik Kollarının örgüt, merkez organları, iller örgütü, parti grubu yönetim birimleriyle aynı statüde yer alıyordu. Kısacası Kadın ve Gençlik Kollarının CHP’nin örgüt yapısındaki yeri sıradan bir komisyon haline getirilmiştir.

1980 öncesi CHP Kadın ve Gençlik Kolları Başkanları, CHP tüzüğünün 31. Maddesinde belirtilen; CHP Genel Yönetim Kurulu`na katılırdı. CHP Genel Yönetim Kurulu, Genel Başkan ile kurultaydan seçilen yirmi üyeden oluşan, parti işlerinde en yüksek merkez karar ve yönetim organıdır; Gençlik ve Kadın Kolları Merkez Yönetim Kurulu Başkanları, Genel Yönetim Kurulu Toplantılarına katılırdı ve oy hakkına sahipti.
Şimdi, bu haktan da mahrum bırakılmıştır.

CHP Kadın ve Gençlik Kolları Başkanlarının, Merkez Karar Organı olan, Genel Merkez Yönetiminde temsili ve katılımı kaldırılmıştır…

Yönetmelikte ise Gençlik Kolları Başkanlarının İl-İlçe Kurullarına, Parti Meclisi toplantılarına katılır, söz hakkı var, oy hakkı yoktur, diyerek gençlerin katılımı kısıtlamış, demokratik hakları ellerinden alınmıştır.

1980 öncesi CHP tüzüğünün 37. maddesindeki sahip olduğu; İl ve İlçe Kadın ve Gençlik Kolları Kurul Başkanları, bağlı bulundukları Yönetim Kurulları toplantılarına katılırlar; oy kullanırlar hükmünü kaldırarak, kurullardaki eşitliğini ve oy hakkını elerinden almıştır.

Bu günde, Kadın ve Gençlik  Kollarının önündeki yasal engeller kalkmasına rağmen CHP iç hukukun da  tüzük ve yönetmeliklerde bu mahrumiyet sürmektedir.

Sayın Kılıçdaroğlu, CHP Gençlik Projesinin tanıtımında, ”Fırsat eşitliğinin sağlanması sosyal ve siyasi katılımda hala genç kadın ve erkekler arasında önemli eşitsizlikler bulunmaktadır[3]”.

Politikalar gençlerin tam katılımı ile belirlenecektir. Gençlerin, özellikle genç kadınların, toplumsal yaşamın her alanında temsiliyetini artırmak ve karar verme süreçlerine katılımlarını sağlamak en önemli hedeftir[4].

Sonuç olarak, CHP’nin gençlik politikası kapsamlı bir özgürlük projesidir. CHP’nin önerisi “güçlü, renkli ve konuşan gençlik” projesidir. CHP iktidarında gençlere daha fazla hak, daha fazla olanak ve daha fazla söz verilecektir. Bu bizim gençlere sözümüzdür[5].

Gençler sadece geleceğin sahipleri değil, bugünün ortaklarıdır. Gençleri kendi kaderlerini tayin edecek ve toplumsal yaşamın her alanına katılacak şekilde güçlendirmek, CHP’nin temel önceliğidir. Bu amaçla gençlere daha fazla hak, daha fazla olanak, daha geniş özerk alan ve daha etkin katılım fırsatları sağlanması yaşamsal bir öneme sahiptir[6].

Sayın Kılıçdaroğlu yukarıdaki söylemini hayata geçirecekse! Öncelikle Kadın ve Gençlik Kollarının 1980 öncesi  tüzük ve yönetmelikteki  haklarını geri vermelidir.

A. Haldun Gökoğlu

 

[1] SİYASİ PARTİLERİN FESHİNE DAİR KANUN

Kanun No: 2533  Kabul Tarihi: 16.10.1981
Resmi Gazete: 16.10.1981 - 17486 Mükerrer

[2] CHP tüzük 1976 md 19. Parti örgütü :

A) Merkez  Organlardan, B) İller Örgütünden,

C) TBMM ile Belediye ve İl Genel Meclislerindeki Parti Gruplarından,

D) Yardımcı Kollardan oluşur.

 

D) Yardımcı Kollar Şunlardır;

a) Kadın ve Gençlik Kolları Merkez Kurulları,

b) Kadın ve Gençlik Kolları İl ve İlçe Kurullar

şeklinde yazılmıştır.

 

[3] Gençlik Projesi s. 2

[4] Gençlik Projesi s.13

[5] Gençlik Projesi s.16

[6] Gençlik Projesi s. 52